Racisme

Zaterdag 6 juni 2020

George Floyd. Een naam die tot voor kort geen belletje deed rinkelen en nu het symbool is van wereldwijde massale demonstraties tegen racisme. Op 25 mei wordt de 46-jarige George Floyd gearresteerd in de Amerikaanse stad Minneapolis omdat hij een pakje sigaretten met een vals briefje van 20 dollar zou hebben betaald. Floyd wordt door vier agenten in bedwang gehouden. Agent Derek Chauvin drukt bijna 9 minuten zijn knie op de nek van de inmiddels bewusteloze Floyd, die daarvoor meerdere keren aangeeft geen lucht te krijgen. George Floyd overlijdt door verstikking, blijkt later uit de autopsie. De vier agenten worden ontslagen, Derek Chauvin wordt aangeklaagd voor doodslag.

Het is niet de eerste keer dat er in de Verenigde Staten politiegeweld tegen de zwarte bevolking plaatsvindt. Het leidt overal in het land tot demonstraties tegen politiegeweld en racisme. Amerikanen gaan massaal de straat op en scanderen de kreet #BlackLivesMatter. Niet alle protesten verlopen even vreedzaam. Rellen, arrestaties en geweld tussen politie en demonstranten. In Chicago vallen twee doden, in Missouri en Las Vegas worden agenten neergeschoten en in New York rijdt een auto in op agenten. In veel steden is een avondklok ingesteld. President Trump roept de gouverneurs op om met harde hand op te treden en dreigt zelfs het leger in te zetten. De demonstraties in de Verenigde Staten krijgen navolging in de rest van de wereld. Onder andere in Brussel, Antwerpen, Berlijn, Parijs, Londen, Manchester, Rome, Milaan, Madrid, Barcelona, Kopenhagen, Boedapest, Tokio, Seoul en Sydney gaan mensen protesterend de straat op. Op sommige plekken ontstaan rellen en komen politie en demonstranten tegenover elkaar te staan.

Ik heb eerlijk gezegd nog niet echt meegekregen wat er allemaal gaande is, totdat ik maandag op een foto plotseling duizenden mensen op de Dam in Amsterdam zie staan. Er is uitgegaan van 250 tot 300 betogers maar het blijken er duizenden te zijn. De meesten dragen mondkapjes maar door het steeds groter wordende aantal mensen is het onmogelijk om anderhalve meter afstand te houden. Het is een surrealistisch beeld in coronatijd. Eerder die dag mogen de horeca, de bioscopen en de theaters weer open, onder strenge voorwaarden zodat mensen afstand kunnen houden. Een paar uur later staan er duizenden mensen hutjemutje op elkaar op de plek waar een maand geleden voor Dodenherdenking niemand mocht komen.

Burgemeester Femke Halsema komt onder vuur te liggen. Zij verschijnt zonder mondkapje tussen de demonstranten en grijpt niet in, ondanks dat de mensenmassa alsmaar aanzwelt. Halsema verklaart dat niets wees op een dusdanig groot aantal demonstranten en dat het toen al te laat was om nog op een vreedzame manier te kunnen ingrijpen. Volgens Halsema zijn mensen zelf verantwoordelijk en was de demonstratie te belangrijk om af te breken. Minister Grapperhaus van Justitie, verantwoordelijk voor de handhaving van de coronamaatregelen, laat weten dat hij de beelden pijnlijk vindt om te zien: “In deze tijd waarin we er als samenleving alles aan doen om het coronavirus onder controle te houden, gaat dit echt buiten de perken.” Later duikt er een WhatsApp gesprek op tussen Halsema en Grapperhaus, waarin Halsema aangeeft uit angst voor een clash tussen politie en demonstraten besluit de demonstratie niet af te breken. Grapperhaus toont daar vervolgens begrip voor, wat niet in overeenstemming is met zijn commentaar achteraf. Grapperhaus ontkent dit wanneer hij op het matje moet komen in de Tweede Kamer. De rechtse partijen nemen Halsema onder vuur en stellen de vraag hoe van Nederland kan worden gevraagd om anderhalve meter afstand te houden als er bij zo’n demonstratie niet wordt gehandhaafd. Geert Wilders noemt haar een linkse anarchist, verkleed als burgemeester. De kritiek komt echter ook uit de eigen partij, wanneer GroenLinks leider Jesse Klaver voor alle camera’s vertelt dat het is goed is misgegaan in Amsterdam.

Na het protest op de Dam vinden er ook in Den Haag, Groningen, Tilburg, Arnhem, Nijmegen, Eindhoven en Maastricht protesten plaats waar wél afstand wordt gehouden en het niet te druk wordt.  De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb geeft van tevoren al aan een maximum aantal mensen op de Erasmusbrug toe te laten. Wanneer het er veel meer worden, wordt de demonstratie dan ook afgebroken. In Utrecht is er een demonstratie op het Jaarbeursplein. Ook daar is het heel druk, maar op foto’s van bovenaf is te zien dat er afstand wordt gehouden.

Ik heb het gevoel dat ik me op glad ijs begeef als ik een standpunt inneem over racisme. Dat komt omdat ik al de hele week zie hoeveel emoties er overal loskomen. Niet alleen bij mensen die direct met racisme te maken hebben. Op dinsdag posten ongelofelijk veel mensen op social media een zwart beeld, met daaronder #BlackOutTuesday. Racisme is een thema waar ik nooit echt mee te maken heb gehad. Ik ben zelf blank, mijn familie is blank en mijn vrienden zijn blank. Ik ken niemand die ooit te maken heeft gehad met racisme. Wel heb ik te maken gehad met vluchtelingen, toen ik stage liep bij het project Incluusion van de Universiteit Utrecht. Dit project bood vluchtelingen de mogelijkheid om vakken te volgen aan de Universiteit. Ik schreef mijn masterscriptie over de mate waarin Incluusion vluchtelingen bijdroeg aan de sociaal-culturele integratie in de Nederlandse maatschappij. Met name vluchtelingen die in asielzoekerscentra moesten wachten op hun verblijfsstatus hadden weinig mogelijkheden om zich te ontwikkelen en voelden zich vaak neerslachtig en minderwaardig. Het voelde oneerlijk dat ik, zonder daar veel voor te hoeven doen, alle kansen had in Nederland en de vluchtelingen die ik sprak niet.

Ik ben voor gelijkheid. Afkomst, geaardheid, religie of etniciteit zouden niet uit moeten maken als het gaat om kansen hebben in het leven. Om die reden ben ik natuurlijk tegen racisme. Ik geloof dat er ook in Nederland racisme is, al zie ik het zelf niet. Dat betekent natuurlijk niet dat het er niet is. Incidenten zoals nu met George Floyd vinden ook in Nederland plaats. Hier zijn overigens niet alleen donkere mensen het slachtoffer van. Etnisch profileren bestaat. Sommige mensen worden vaker door de politie aangehouden. Zo worden bijvoorbeeld voetballers van Turkse of Marokkaanse afkomst in een dure auto regelmatig aangehouden, waarbij vraagtekens worden geplaatst hoe voetballer in kwestie in zo’n dure auto kan rijden. Arbeidsdiscriminatie bij sollicitaties is wetenschappelijk bewezen. Een Mark heeft met een exact hetzelfde profiel en CV als een Mohammed en kleinere kans om te worden aangenomen. Zwarte Piet mag wat mij betreft worden afgeschaft. Ik begrijp de critici dat dit een karikatuur is die sterk doet denken aan het Nederlandse slavernijverleden. Sinterklaas is bovendien een kinderfeest en het interesseert kinderen echt niet welke kleur de Piet heeft, zolang ze maar snoep en cadeautjes krijgen. Ik ontken het bestaan van racisme niet en het is goed dat er aandacht voor is, net zoals het goed is dat er aandacht is voor andere mensen die om wie ze zijn minder kansen hebben of buitengesloten worden. De dood van George Floyd was de druppel die de emmer deed overlopen, en massa’s mensen over de hele wereld op de been bracht om hun ongenoegen te laten blijken. Het hoort bij onze democratische rechtstaat dat burgers mogen demonstreren. Het is goed dat mensen hun stem mogen laten horen, en dat hier vanuit de politiek ook naar geluisterd wordt.

Ik ben me ervan bewust dat dit een lange aanloop is naar de ‘maar’, en hier komt hij: maar hoe is dit te rijmen met wat we de afgelopen maanden met z’n allen gedaan hebben in de strijd tegen het coronavirus? Bijna drie maanden lang hebben wij een groot deel van onze vrijheid moeten inleveren, hebben wij ons ondergeschikt gemaakt aan het grote doel: het beschermen van kwetsbaren in deze samenleving. Daar heeft veel voor moeten wijken. Het heeft geleid onder andere tot werkloosheid, het omvallen van bedrijven en een toename van eenzaamheid, psychische problematiek en huiselijk geweld. Grote evenementen werden afgelast en familieleden mochten hun dierbaren niet bezoeken in verpleeghuizen. Er kan nu gelukkig weer meer, vooral sinds 1 juni, maar het virus is niet weg. We moeten ons nog steeds houden aan de anderhalve meter regel. In dat kader vind ik het ongelofelijk dat er duizenden mensen samenkomen op een plek waar dit onmogelijk is. Burgemeester Halsema noemde de demonstratie te belangrijk om af te breken. Hoe kan zij bepalen wat belangrijk is? Natuurlijk is racisme een belangrijk thema, maar voor andere mensen was de bijeenkomst op de Dam met Dodenherdenking net zo belangrijk en dat werd afgelast. Dat begreep iedereen want je wil het risico op coronabesmettingen zo laag mogelijk houden, en een massale bijeenkomst is een te groot risico.

Ik heb eerder geschreven over de biologische bommen, massale evenementen zoals het Chinees nieuwjaar, de voetbalwedstrijd in Bergamo en carnaval. Volgens mij is het allerbelangrijkste in deze fase dat we dit soort biologische bommen voorkomen, of in elk geval zo organiseren dat het min of meer veilig is. Wat er op de Dam gebeurde was niet veilig. De meeste demonstranten droegen mondkapjes, maar die zouden volgens het RIVM nauwelijks bescherming bieden. Ook de andere demonstraties, waar wél afstand werd gehouden, zijn gewoon riskant. Wat misschien nog wel het gevaarlijkste is: het is een heel slecht signaal aan de rest van Nederland. Het wordt getolereerd dat er duizenden mensen samenkomen, terwijl een week geleden een samenkomst van drie personen nog strafbaar was. Dit is toch niet uit te leggen? Ik ben bang dat veel mensen nu gaan denken: als dit mag, dan doe ik ook niet meer mijn best.

Ik moet eerlijk toegeven dat dit in mijn hoofd meespeelde toen ik gisteren voor het eerst weer met het openbaar reisde. Hoewel ik al eerder een keer met de trein had willen reizen, werd ik voortdurend tegengehouden door de gedachte dat dit alleen voor mensen met noodzakelijke reizen bedoeld is. Het is voor mij niet noodzakelijk om met het openbaar vervoer te reizen. Op tv hoorde ik iemand zeggen dat het woord ‘noodzakelijk’ subjectief is. Het gaat erom wat voor jou noodzakelijk voelt. Voor mij voelt op vakantie gaan als noodzakelijk, dus voor die gelegenheid mag ik met de trein gaan vind ik, aangezien ik geen rijbewijs heb. Eerder dan ik had verwacht vertrek ik richting Eindhoven. Mijn fiets staat daar in de bewaakte stalling en mijn abonnement verliep deze weg dus ik wilde hem daar weghalen. Het voelt goed om weer eens in de trein te zitten. Het is ook wat onwennig, na drie maanden niet met de trein te hebben gereisd. Het is niet heel druk op Hoog Catharijne maar ook zeker niet rustig. Vlak voordat ik de trein instap doe ik mijn mondkapje op, want dat is pas verplicht als je in de trein zit. Op de stoelen zijn inderdaad stickers te zien die aangeven waar je mag zitten. In mijn coupé zitten maar een paar andere mensen. Ik moet echt wennen aan het mondkapje. Het lijkt net een sauna in mijn gezicht. Mijn bril beslaat meteen en zet ik maar af. Toch went dat mondkapje, net zoals alles uiteindelijk went. Ik geniet ervan om lekker uit het raam te kunnen kijken, een boek te kunnen lezen en Netflix te kunnen kijken. Toch grappig hoe je zo klaar kunt zijn met het treinreizen als je er elke dag in zit en er dan toch zo naar terug kunt verlangen als het niet meer kan.

Racisme

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *